Op donderdag 24 april organiseerde circlemade een afterwork in de Micro Factory in Anderlecht, in het hart van het Circularium. Tijdens het bezoek kon je de locatie in werking zien en de concrete dynamiek ontdekken binnen de huidige uitdagingen van herlokalisatie, gedeeld gebruik en de evolutie van productiemodellen.
Een gedeelde ruimte voor ambachten en micro-industrie
De Micro Factory is gevestigd in een voormalige autogarage en telt vandaag ongeveer 140 leden verdeeld volgens de verschillende gebruiksformules: ’s avonds en in het weekend, deeltijds of voltijds. De locatie combineert privéruimtes met gemeenschappelijke zones om de uitwisselingen en synergie tussen zeer uiteenlopende beroepen te bevorderen.
De governance is gebaseerd op een logica van gedeelde productieruimtes. Bepaalde ambachtslieden brengen hun eigen machines mee, stellen die ter beschikking aan andere makers en dragen in ruil bij aan de onderhoudskosten. Wanneer de kosten collectief worden gedragen, blijft de machine staan, ook na vertrek van de eigenaar. De machine wordt op die manier geleidelijk een gemeenschappelijk goed. Logistieke voorzieningen (transpalletten, heftrucks, tafels op wieltjes) worden gezamenlijk aangeschaft en gedeeld.
Aanvullende productiepolen
De site is georganiseerd rond verschillende gespecialiseerde polen. De houtwerkplaats omvat een breed scala aan activiteiten – meubelmakerij, meubilair, vioolbouw, kunstvoorwerpen – dankzij een compleet machinepark met een digitale freesmachine, schaafmachines, lintzagen, een houtdraaibank, een kalibreermachine en een kantenlijmmachine. De metaalwerkplaats beschikt over lastafels, een freesmachine en een metaaldraaibank, een slijpcabine en apparatuur voor buigen en vouwen. De pool zeefdruk en textiel omvat een donkere kamer, een ruimte voor het verwijderen van de zeefdrukvloeistof, persen en droogapparatuur. De digitale ruimte maakt het geheel compleet met een snijplotter, een lasersnijder en 3D-printers.
Het gebouw beschikt daarnaast over de geschikte infrastructuur voor intensieve productie, met een spuitcabine voor hout- en metaaltoepassingen en hoge plafonds voor maximale opslagmogelijkheden.
Een brug slaan tussen FabLab en de industrie
De Microfactory bouwt voort op de FabLabs — gericht op prototyping — en zet de stap naar productie in kleine en middelgrote reeksen. De uitdaging: de kwaliteiten van het ambacht (flexibiliteit, circulariteit, aanpassingsvermogen) behouden en tegelijkertijd optimalisatiestrategieën integreren om de productiecapaciteit te verhogen.
Dit model steunt op verschillende pijlers: het gedeeld gebruik van voorzieningen, het verlengen van de levensduur door collectieve reparatie, de logica van gebruik in plaats van eigendom, de colocatie van productiefasen en competentieversterking geïntegreerd in de dagelijkse werking.
Voor de actoren van circlemade illustreert dit soort infrastructuur concreet hoe meer veerkrachtige en lokale industriële samenwerkingsmodellen eruit kunnen zien, volledig in lijn met de doelstellingen van het netwerk.
Strategische lezing: op weg naar hybride industriële modellen
Het bezoek belicht een industrieel traject dat verder gaat dan alleen een gedeelde werkplaats. De Micro Factory fungeert als een schakel tussen ambacht en industrie waar verschillende hefbomen samenkomen:
* Gedeeld gebruik vs. eigendom: de gedeelde toegang tot machines (inclusief die van ambachtslieden) en de mechanismen voor collectieve aankoop veranderen individuele activa in gemeenschappelijke infrastructuur. Het verlaagt de CAPEX per deelnemer en verhoogt het gebruikspercentage van de voorzieningen.
* Verlenging van de levensduur van activa: een aanzienlijk deel van het machinepark is afkomstig uit hergebruik (oude machines die ter plaatse worden gerepareerd en onderhouden). Die keuze, in combinatie met interne onderhoudsexpertise, verkleint de ecologische voetafdruk van het materiaal en versterkt de technische autonomie.
* Functionaliteitseconomie: de toegangsformules (avond/weekend, halftijds, voltijds) maken de overgang van bezit naar gebruik concreet. Leden betalen voor productiecapaciteit en niet voor machines, waardoor het eenvoudiger wordt om te gaan produceren.
* Verdichting van lokale stromen en kringlopen: de colocatie van de clusters (hout, metaal, textiel, digitaal) bevordert korte ketens tussen de verschillende fases (prototype → productie → afwerking), waardoor transport en doorlooptijden worden beperkt en het hergebruik van afval en materialen eenvoudiger wordt.
* Verspreide competentieversterking: opleidingen in het gebruik van de machines en deelname aan werkgroepen zorgen voor een gedeeld competentiekapitaal, cruciaal om de verschillende machines te kunnen gebruiken en onderhouden.
Deze elementen, die tijdens het bezoek werden waargenomen, werpen een nieuw licht op de boodschap “make industry small again”. Het is niet de bedoeling om de industrie te miniaturiseren maar om de productieschaal aan te passen door ambachtelijke flexibiliteit en operationele efficiëntie te combineren.
Meer info: https://www.microfactory.be/
